AI bij literatuuronderzoek in de wetenschap

Presentatie bij Workshop bij de VOGIN-IP-lezing 2026, door Margot Verleg, Floor Ruiter en Christa Niehot

Transcript

1. VOGIN IP 9 April 2026
2. AI bij literatuuronderzoek in de wetenschap
3. Workshop hosts Margot Verleg Medisch informatiespecialist Martini ziekenhuis Groningen Floor Ruiter (ochtend) Wetenschappelijke informatiespecialist Maastricht University Library Christa Niehot (middag) Biomedisch informatiespecialist Erasmus MC
4. Wat is AI/LLM?
5. RAG (Retrieval Augmented Generation)
6. Hoe “zoekt” een LLM?
7. Stand van zaken AI bij literatuuronderzoek Nog niet als vervanging voor traditioneel zoeken Als extra bij het traditioneel zoeken Wel controleren Als eerste zoekactie voor vinden seedpapers, bij de vraag: is review handig om te doen, subsidieaanvraag zoekacties. Elicit AI, GTP-4, Consensus, SciSpace, Undermind, Notebook LM, Ai2
8. Effect van AI gebruik op cognitieve vermogen Under engagement: LLM-to-brain Moderate engagement: Search Engine users Highly engagement: Brain-only users Kosmyna et al. Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task arXiv, 2025; 2506.08872
9. “Cognitive Offloading” & Kritisch denken (“Cognitive Atrofie”) Gerlich, M. (2025). AI Tools in Society: Impacts on Cognitive Offloading and the Future of Critical Thinking. Societies, 15(1), 6. https://doi.org/10.3390/soc15010006
10. Kritisch denken bevorderend vs. niet-bevorderend VS.
11. Bevorderend- Undermind
12. Niet bevorderend - Copilot
13. Responsible use of AI in evidence SynthEsis (RAISE)
17. Dead internet theory
18. Impact wetenschappelijke literatuur
19. Preprints
20. Energiser echt of nep
21. Casus
23. Casus in groepen • Geef aan bij: ◦ welk figuur of afbeelding echt is ◦ welk artikel nep en/of (deels) met AI is geschreven of niet. • Aan welke kenmerken zou je AI kunnen herkennen? • Schrijf deze per kenmerk op de post-its.
24. Pauze
25. Plenaire criteria bundelen en bespreken
26. Onze criterialijst
27. Casus met onze criteria lijst
28. Echt of Nep Antwoorden Afbeeldingen: 1. A 2. A 3. A 4. A 5. B Artikelen: Knowledge of acute rheumatic fever [etc]: AI Red light therapy: geen AI Robotic-assisted esophageal surgery: geen AI Innovative method for treating diabetes: AI Comprehensive rehabilitation approach [etc]: AI
29. Feedback criteria lijst samenstelling
30. Tools voor AI herkenning Afbeeldingen https://tineye.com/ https://deepmind.google/models/synthid/ https://www.proofig.com/ - betaald https://hivemoderation.com/ https://www.aiornot.com/ Artikelen/text/citaties https://retractionwatch.com/ https://www.grammarly.com/ - betaald https://textguard.ai/? https://groundedai.company/ - betaald Meta data https://exiftool.org/ Image zoom https://pixelied.com/features/image-zoomer OSINT gidsen https://bellingcat.gitbook.io/toolkit https://www.osinthandbook.com/ai-detectors https://osintframework.com/
31. Mogelijke oplossingen Peer replication Transparantie dataset Alt teksten in afbeeldingen Watermerken in afbeeldingen